Οι εκδόσεις «Αίολος» αποτελούν έναν ιδιαίτερο εκδοτικό οίκο για τους θιασώτες της λογοτεχνίας τρόμου και φαντασίας. Στην πορεία τους από το 1984 μέχρι σήμερα έχουν φιλοξενήσει (αλλά και συστήσει) συγγραφείς όπως Λάβκραφτ, ΛεΓκεν, Άστον Σμίθ, Μούρκοκ και άλλους. Πρόσφατα κυκλοφόρησε ο δεύτερος τόμος μιας αξιόλογης συλλογής τιτλοφορούμενης «Κλασικές ιστορίες τρόμου από όλον τον κόσμο» υπό την επιμέλεια του Θωμά Μαστακούρη ο οποίος έχει αναλάβει την επιλογή, τη μετάφραση και τον σχολιασμό των κειμένων. Ο κύριος Θωμάς Μαστακούρης αναλαμβάνει εδώ και τρεις δεκαετίες επιτυχώς να μεταφέρει στις βιβλιοθήκες μας κυριολεκτικά οτιδήποτε άπτεται του φανταστικού και της μυθοπλασίας αλλά με καταβολές στην πραγματικότητα, όπως θα υποστήριζε ο ίδιος.
Ο δεύτερος τόμος περιλαμβάνει επτά ιστορίες από επτά διαφορετικές χώρες. Η πρώτη τιτλοφορείται «Η ιστορία του Στούμπ Πίτερ» και προέρχεται από την Βρετανία. Είναι άγνωστου συγγραφέα και αφορά μια πραγματική δημοσίευση ενός φυλλαδίου στην Αγγλία του 1590. Γίνονται αναφορές εν είδει εξιστόρησης για τον Στούμπ Πίτερ, ο οποίος κατηγορήθηκε ως κατά συρροή δολοφόνος και ως λυκάνθρωπος. Μικρό σε έκταση κείμενο απ’ όπου ο αναγνώστης θα αντλήσει πλείστα στοιχεία τόσο μέσα από το υφολογικό στοιχείο όσο και το αναφερόμενο πολιτισμικό υπόβαθρο, τις αντιλήψεις της εποχής για το διαφορετικό, το τρομακτικό και απαγορευμένο.
Ακολουθούν τα «Τρία λαϊκά παραμύθια» από την Ιταλία τα οποία εξελίσσονται σε ένα ιδιόμορφο περιβάλλον με στοιχεία που ενδεχομένως να σας παραπέμψουν και σε άλλα διηγήματα ή ακόμα και σε έπη. Είναι η καλύτερη απόδειξη ότι στην τέχνη δεν υπάρχει παρθενογένεση με τα πολιτισμικά δάνεια να αποτελούν δομικό υλικό της παγκόσμιας κληρονομιάς.
Στις «Ιστορίες από ένα κινέζικο ατελιέ» του κινέζου μελετητή Pu Songling (1640-1715) μεταφερόμαστε στην Κίνα των παλαιών δοξασιών όπου η εκδίκηση με τη Νέμεση και τα φαντάσματα να έχουν τον πρώτο λόγο. Από τις πιο ενδιαφέρουσες ιστορίες της συλλογής, ομολογώ καθώς τρέφω μια ιδιαίτερη εκτίμηση για τις ασιατικές ιστορίες τρόμου.
Στην τέταρτη ιστορία θα συναντήσουμε «Το γιούσουρι» του Ανδρέα Καρκαβίτσα (1865-1922) από τα «Λόγια της πλώρης». Ο Θωμάς Μαστακούρης στο αυτοβιογραφικό σημείωμα πριν το διήγημα αναφέρει χαρακτηριστικά όλα εκείνα που οδήγησαν και μένα στην λογοτεχνία του φανταστικού. Το γιούσουρι είναι ένα δέντρο το οποίο υψώνεται πάνω από την θάλασσα. Όσοι υπήρξαν αυτόπτες μάρτυρες υπέστησαν την απώλεια και αποδέχτηκαν το όριο. Η μοίρα του πρωταγωνιστή δίνει προτεραιότητα στο γιούσουρι, στην αναμέτρηση μαζί του, στην υποτίμηση, στην ανθρωποκεντρική ματαιοδοξία.
Η επόμενη πέμπτη κατά σειρά ιστορία «Ο άνθρωπος με την άμμο» του Ernst Theodor Amadeus Hoffmann (1776-1822) θα ενθουσιάσει τους αναγνώστες του Neil Gaiman αφού επηρέασε το κόμικ «The Sandman». Μέσα από την παράθεση τριών επιστολών και την αφήγηση που ακολουθεί από τρίτο πρόσωπο, το αμάλγαμα ονείρου και πραγματικότητας δεν αφήνει περιθώρια στους χαρακτήρες αλλά ούτε και στους αναγνώστες ώστε να μην αναρωτηθούν για την πραγματική φύση, τις διαθέσεις, τη συντήρηση της μορφής του «ανθρώπου με την άμμο«. Ένα πραγματικό αριστούργημα που αποτελεί και το πιο μακροσκελές διήγημα του τόμου.
Από την Αραβία το επόμενο διήγημα «Η πόλη του Μπρούντζου» και πιο συγκεκριμένα μια ιστορία από τις «Χίλιες και μία νύχτες». Στην εισαγωγή ο Θωμάς Μαστακούρης μας αναφέρει στοιχεία της συλλογής αυτών των τόσο γνωστών -αλλά ιδιαίτερα «ανεκμετάλλευτων» από την pop culture- αραβικών μύθων. Όπως θα διαπιστώσει ο αναγνώστης, οι αναφορές σε χαλίφηδες, στον βασιλιά Σολομώντα, τον Αλλάχ, το Κοράνι, τα Τζίν και η αναζήτηση της Πόλης του Μπρούντζου συνοδεύονται από τις περισσότερες στον τόμο υποσημειώσεις πράγμα ιδιαίτερα ευχάριστο καθώς η εξοικείωση με τις δοξασίες και τον πολιτισμικό και θρησκευτικό συγκρητισμό είναι εκ των ων ουκ άνευ οδοιπορικό προκειμένου να κατανοήσουμε τον Άλλον.
Στο τελευταίο και έβδομο σημείο του τόμου αναφέρονται τρεις «Θρύλοι της πόλης του Μεξικού» αλιευμένα από το ομώνυμο βιβλίο του Αμερικανού συγγραφέα Thomas A. Janvier (1849-1913). Σε αυτές τις ιστορίες οι οποίες διαδραματίζονται στην αρχαιότερη πόλη της αμερικάνικης ηπείρου, ο αναγνώστης θα έρθει σε επαφή με στοιχεία του παλιού και του νέου κόσμου· μια πραγματική κατάδυση στις λαϊκές δοξασίες των αυτόχθονων κατοίκων αλλά και μια σύγχυση ανάμεσα στην προ-κολομβιανή Αμερική και την ιδιόμορφη καθολική πίστη μετά τον εκχριστιανισμό των λαών της Λατινικής Αμερικής.
Συνοψίζοντας, η συλλογή του δεύτερου τόμου για τις «Κλασικές ιστορίες τρόμου από όλον τον κόσμο» αποτελεί την ιδανική ευκαιρία για τους φανατικούς των ιστοριών τρόμου και του φανταστικού ώστε να ανακαλύψουν (και) το διαπολιτισμικό στοιχείο των ανωτέρω ειδών. Μέσα σε αυτές καταγράφονται ήθη, έθιμα, αλληγορίες, δεισιδαιμονίες, απαγορεύσεις, κατάλοιπα του προ-νεωτερικού κόσμου, πολιτισμικές εγγραφές, σχόλια, αντιφάσεις και ερμηνείες, ιστορικά αμήχανες εκκρεμότητες, διαμορφωμένα αναπόφευκτα και σύμφωνα με τις ανάλογες κοινωνικοπολιτικές συνθήκες. Πρόκειται για μια ιδιαίτερη συνάφεια με υπόστρωμα τον τρόμο, με κοινή συνισταμένη την πολιτισμική δομή -ή πιο εύστοχα αποδόμηση και στη συνέχεια σύνθεση- μέσα από την ιλιγγιώδη κοινωνική αλλαγή και την εκδήλωσή της για την κατανόηση του Άλλου, την επαναφορά στην πραγματικότητα και ουδέποτε δραπέτευση από αυτήν -όσο οξύμωρο και αν φαντάζει.
Ευχαριστούμε θερμά τις εκδόσεις «Αίολος» για τη διάθεσή του βιβλίου.
Κλασικές ιστορίες τρόμου από όλον τον κόσμο, Β’ τόμος
2022
184
Αίολος
Θωμάς Μαστακούρης
